MOHAMED SALAH: BİR FUTBOLCUDAN FAZLASI
RECEP ATICI
Futbol, çağımızın en etkili ortak dillerinden biridir. Bu yıl Kanada, Meksika ve ABD’nde oynanan Dünya Kupası farklı milletleri, kültürleri ve inançları aynı heyecan etrafında buluşturması bunun en canlı örneklerinden birini sergiledi. Ancak bazı isimler vardır ki, onlar seyircilerin ve taraftarların gönlünde ortak bir sevinç kaynağı hâline gelirler. Mohamed Salah, işte bu müstesna şahsiyetlerden biridir. O, yalnızca attığı goller ve kazandığı kupalarla değil; tevazusu, yardımseverliği ve temsil ettiği insanî değerlerle de milyonların sevgisini kazanmıştır.
Dünya kamuoyu onu attığı goller, kazandığı kupalar ve kırdığı rekorlarla tanımaktadır. Ancak Salah’ın hikâyesi, spor başarılarının çok ötesine uzanmaktadır. O, Mısır’ın küçük bir köyünden çıkarak küresel bir yıldız olmayı başarmış; buna rağmen ailesine, inancına ve doğduğu topraklara bağlılığını koruyabilmiştir.
Nagrig’de Bir Futbolcunun Doğuşu
Mohamed Salah Hamed Mahrous Ghaly, 15 Haziran 1992 tarihinde Mısır’ın Garbiye vilayetine bağlı Nagrig köyünde dünyaya geldi. Tarımsal yaşamın hâkim olduğu bu mütevazı yerleşim biriminde geçen çocukluğu, onun karakterinin şekillenmesinde belirleyici oldu.
Ailesi zengin değildi; ancak çalışma ahlakı, dürüstlük ve dinî değerlere bağlı, güçlü bir aile ortamında yetişti. Çocukluk yıllarında sokaklarda futbol oynayan Salah, Avrupa liglerinde mücadele eden futbolcuları hayranlıkla izlerken, bir gün onlar gibi olmanın hayalini kuruyordu.
Henüz on dört yaşında Arab Contractors kulübünün altyapısına kabul edilmesi, hayatındaki ilk büyük dönüm noktası oldu. Ancak bu fırsatın ciddi bedeli vardı ve her gün Kahire’ye gidip gelmek zorundaydı. Daha sonra verdiği röportajlarda, okul ile futbol arasında denge kurabilmek için günde dört beş saatini yollarda geçirdiğini ifade etmişti. [1]
Bu zorlu süreç, onun sabrını ve mücadeleci kişiliğini geliştirdi. Başarıya ulaşmanın yalnızca yetenekle değil, sabır, azim ve fedakârlıkla mümkün olduğunu erken yaşlarda öğrendi.
2010 yılında profesyonel futbol hayatına Arab Contractors takımında başladı. Hızı, çevikliği ve sol ayağını etkili kullanabilmesi kısa sürede dikkatleri üzerine çekti. 2012 yılında İsviçre’nin Basel kulübüne transfer olması ise onun dünya futboluna açılan ilk kapısı oldu. [2]
Basel yılları, yalnızca futbol anlamında değil, kültürel uyum bakımından da önemliydi. Yeni bir dil, farklı bir yaşam tarzı ve bambaşka bir futbol anlayışıyla karşı karşıya kalan Salah, kısa sürede Avrupa futbolunun dinamiklerine uyum sağlamayı başardı. UEFA organizasyonlarında gösterdiği performans, özellikle İngiliz kulüplerinin ilgisini çekti.
2014 yılında Chelsea’ye transfer olduğunda birçok yorumcu onun büyük bir yıldız olacağını düşünüyordu. Ancak buraya transfer olduktan sonra yeterince forma şansı bulamayan Salah, kariyerinin en zor dönemlerinden birini yaşadı. Yaşanan bu hayal kırıklığının ardından maalesef Fiorentina ve Roma’ya kiralık olarak verildi. Fakat, bu onun yeniden doğuşuna zemin hazırlayacaktı. Özellikle Roma’da sergilediği performans hem özgüvenini kazanmasını sağladı hem de Avrupa’nın en etkili hücum oyuncularından biri hâline gelmesine katkıda bulundu. [3] Bu, aslında onun kendine duyduğu güvenin ve inancının tabiî bir yansımasıydı. Karşılaştığı zorlukları bir yenilgi olarak görmek yerine, onları yeni bir başlangıcın ve olgunlaşma sürecinin parçası hâline getirmesi, Salah’ın karakterinin en önemli özelliklerden biriydi.
Liverpool Yılları ve Küresel Bir Yıldızın İnşası
2017 yılında Liverpool’a transfer olan Salah, modern futbol tarihinin en başarılı transferlerinden birine imza attı. Teknik direktör Jürgen Klopp’un yüksek tempoya dayalı hücum sistemi, Salah’ın fiziksel ve teknik özellikleriyle mükemmel bir uyum sağladı. [4]
İlk sezonunda kırk dört gol atarak İngiltere futbolunda olağanüstü bir performans sergiledi. Premier League’de otuz iki gole ulaşarak otuz sekiz maçlık lig sisteminin rekorunu kırdı. [5] Bu başarı, onun artık yalnızca Afrikalı veya Arap bir yıldız değil, dünya futbolunun en önemli oyuncularından biri olduğunu gösteriyordu.
2018 Şampiyonlar Ligi yarı finalinde eski kulübü Roma’ya karşı oynadığı maç, kariyerinin en duygusal karşılaşmalarından biri oldu. Attığı iki gol ve iki gol pasına rağmen sevinmemesi, eski kulübüne ve taraftarlarına duyduğu saygının göstergesi olarak yorumlandı. [6]
Aynı yıl Kiev’de oynanan Şampiyonlar Ligi finali, onun için büyük bir hayal kırıklığı oldu. Zira, Real Madrid karşısında yaşadığı omuz sakatlığı nedeniyle maçı gözyaşları içinde terk etmek zorunda kaldı ve milyonlarca Mısırlı için bu an, ulusal bir üzüntüye dönüştü. [7]
Ancak Salah bu dönemi de inancı, sabrı ve aldığı iyi bir tedaviyle atlattı. Aradan geçen bir yılın ardından Madrid’de Tottenham’a karşı oynanan finalde henüz ikinci dakikada attığı penaltı golüyle Liverpool’un altıncı Avrupa şampiyonluğuna giden yolunu açarak, Kiev’deki yaşadığı acı hatırayı tekrar tarihî bir zafere dönüştürdü. [8]
Liverpool kariyerindeki unutulmaz anlardan biri de 2021 yılında Manchester United karşısında yaptığı hat-trick (bir futbolcunun aynı maç içinde üç gol atması) oldu. Old Trafford’da elde edilen 5-0’lık galibiyet, İngiliz futbol tarihinin en dikkat çekici sonuçlarından biri olarak kayıtlara geçti. Aynı yıl Manchester City karşısında attığı bireysel gol ise birçok spor yazarı tarafından Premier League tarihinin en estetik golleri arasında gösterildi. [9]
2020 yılında Liverpool’un otuz yıllık lig şampiyonluğu hasretine son vermesinde de Salah başrol oyuncularından biri oldu. Onun gol katkısı, liderliği ve istikrarlı performansı, kulüp tarihinin en parlak dönemlerinden birinin oluşmasına yardımcı oldu.
Anfield tribünlerinde yankılanan “Mo Salah, Mo Salah, kanatta rüzgâr gibi esiyor; Salah la la la la la la la, Mısır’ın Kralı!” [10] tezahüratı, yalnızca bir futbolcunun başarısına duyulan hayranlığın ifadesi değil, aynı zamanda farklı kültürlerden ve inançlardan insanların ortak bir sevinç ve aidiyet duygusunda buluşabilmelerinin de sembolik bir göstergesiydi.
Aile, İnanç ve Toplumsal Sorumluluk
Salah’ın hayatındaki en dikkat çekici özelliklerden biri, şöhretin merkezinde olmasına rağmen aile yaşamını eksiltmeden koruyabilmesidir. 2013 yılında çocukluk arkadaşı Magi Sadeq ile evlenen Salah’ın Makka ve Kayan isimlerinde iki kız çocuğu bulunmaktadır. [11] Büyük kızına verilen Makka ismi, İslam’ın kutsal beldesi olan Mekke’ye duyulan dinî duyarlılığın doğal bir yansıması olarak değerlendirilmektedir. Salah, röportajlarında en büyük mutluluğunun ailesiyle birlikte vakit geçirmek olduğunu sık sık dile getirmektedir.
Onun kamusal kimliğinin önemli boyutlarından biri de dinî yaşantısıdır. Attığı her golden sonra secdeye kapanması, Ramazan ayında ibadetlerini sürdürmesi ve gösterişten uzak bir inanç anlayışı, dünya genelindeki Müslümanlar için olumlu bir temsil örneği oluşturmuştur. [12]
Araştırmalar, Salah’ın İngiltere’deki görünürlüğünün Müslümanlara yönelik önyargıların azalmasına yüzde 16 oranında katkı sağladığını ortaya koymaktadır. Liverpool taraftarları üzerinde yapılan çalışmalar, onun olumlu kamusal imajının İslam karşıtı söylemlerde belirgin bir düşüşe yol açtığını göstermektedir. [13] Böylece Salah, sporun kültürler arası diyaloğu geliştirme kapasitesinin somut örneklerinden biri hâline gelmiştir.
Salah’ın doğduğu Nagrig köyüne yaptığı yatırımlar, onun sosyal sorumluluk anlayışının en belirgin göstergelerindendir. Sağlık merkezleri, eğitim kurumları, gençlik tesisleri, temiz su projeleri ve ambulans hizmetleri gibi birçok alanda destek sağlamıştır. Yoksul ailelere düzenli yardımlar yaptığı, öğrencilere burs imkânları sunduğu ve çeşitli yardım kuruluşlarına önemli bağışlarda bulunduğu bilinmektedir. Köy halkı arasında onun için söylenen “Dünyayı dolaştı ama kalbini Nagrig’de bıraktı” [14] sözü, bu bağlılığın en güzel ifadesidir.
Modern spor dünyasında büyük ekonomik başarı elde eden birçok isim, köklerinden uzaklaşırken Salah’ın doğduğu coğrafyaya olan sadakati, onu farklı bir yere taşımaktadır. Bu yönüyle o, yalnızca başarılı bir sporcu değil, aynı zamanda toplumsal sorumluluk bilincine sahip bir kanaat önderi görünümü sergilemektedir.
Filistin Meselesi ve Vicdanî Duruşu
Salah, genel olarak doğrudan siyasî tartışmaların içinde yer almamayı tercih eder. Bununla birlikte, insanî krizler karşısında sessiz kalmamaya özen göstermiştir. Özellikle Gazze’de yaşanan insanlık dramı karşısında yaptığı açıklamalar, geniş yankı uyandırmıştır. [15]
2023 yılında yayımladığı video mesajında, sivillerin korunması gerektiğini vurgulamış, insani yardımların bölgeye ulaştırılması çağrısında bulunmuştur. Açıklamalarında ideolojik söylemlerden uzak durup sadece çocukların, kadınların ve masum insanların yaşam hakkını merkeze alan bir dil kullanmıştır.
Bu yaklaşım, Salah’ın kamuoyu nezdindeki güvenilirliğini de artırmıştır. Çünkü onun tavrı, siyasî kutuplaşmalardan ziyade evrensel ahlakî ilkeler üzerine kuruludur. İnsan hayatının kutsallığını vurgulayan bu yaklaşımıyla farklı görüşlerden insanların ortak takdirini kazanmıştır.
Bugün Salah, yalnızca Mısır’ın değil, Afrika ve Arap dünyasının da en önemli spor figürlerinden biridir. Onun hikâyesi, imkânsız görünen hayallerin azim ve kararlılık sayesinde gerçekleşebileceğini göstermektedir. Fakat onu gerçekten özel kılan şey, zirveye ulaştığında bile tevazuunu, inandığı değerlere ve insana duyduğu sorumluluk hissini kaybetmemiş olmasıdır.
Futbol dünyasında Salah örneği, sporun yalnızca rekabet ve eğlence alanı olmadığını, aynı zamanda kültürel diyalog, toplumsal dayanışma ve ahlakî temsil için güçlü bir zemin sunduğunu göstermektedir. Bugün milyonlarca genç, onun hikâyesinde yalnızca başarılı bir futbolcuyu değil; inanç, sabır, tevazu ve sorumluluk bilinciyle örülmüş bir hayat modelini görmektedir.
Dipnotlar
[1] Rory Smith, Muhammed Salah’ın Nagrig’den Liverpool’a Uzanan Uzun Yolculuğu, The New York Times, 24 Mayıs 2018.
[2] Andy Kelly, Liverpool Kulübünün Biyografisi, Vision Sports Publishing, Londra 2020, 301.
[3] Kelly, Liverpool Kulübünün Biyografisi, 305.
[4] Raphael Honigstein, Gürültüyü Yükseltmek: Jürgen Klopp’un Hikâyesi, Yellow Jersey Press, Londra, 2017, s. 324.
[5] Richard Williams, Liverpool’un Anatomisi, Orion Yayınları, Londra, 2021, s. 411.
[6] Kelly, a.g.e., s. 332.
[7] Williams, a.g.e., s. 428.
[8] Chris Shaw, Salah’ın Kop Tribünlerindeki Şarkısı James Grubundan Resmî Onay Aldı, Liverpool FC Resmî İnternet Sitesi, 25 Mayıs 2018, erişim 4 Temmuz 2026.
[9] Jonathan Wilson, Old Trafford’da Salah Ustalığı, The Guardian, 25 Ekim 2021.
[10] Barney Ronay, Bir Kuşağı Tanımlayan Gol, The Guardian, 4 Ekim 2021.
[11] Mustafa Abduh, Muhammed Salah: Mısır Kralı, Dârü’ş-Şurûk, Kahire, 2019, s. 96.
[12] Simon Kuper, Barselona Kompleksi Penguin, Londra, 2022, s. 212.
[13] Ala Alrababah ve diğerleri, Ünlü Kişilere Maruz Kalmak Önyargıları Azaltabilir mi? Mohamed Salah’ın İslamofobik Tutum ve Davranışlar Üzerindeki Etkisi, Amerikan Siyaset Bilimi İncelemesi 115, sy. 4, 2021, s. 1111-1128.
[14] Abduh, a.g.e., s.121-126.
[15] BBC Spor, Mohamed Salah Gazze’ye İnsani Yardım Çağrısında Bulundu, 18 Ekim 2023.
